मंद्रूपचा इतिहास आणि माहिती

 

मंद्रुप 

मंद्रुप हा सोलापूर दक्षिण (Solapur South) तालुक्यातील गाव आहे, सोलापूर शहरापासून सुमारे २५ किमी अंतरावर आहे. हा गाव स्वतःचा ग्रामपंचायत असलेला मोठा ग्रामीण केंद्र म्हणून नोंदलेला आहे.

मंद्रुप हे सोलापूर जिल्ह्याच्या दक्षिण तालुक्यात असलेले एक गाव आहे, मात्र त्याच्या विशिष्ट इतिहासाविषयी अधिक माहिती उपलब्ध नाही. सोलापूर जिल्ह्याचा इतिहास चालुक्य, यादव, बहमनी आणि आदिलशाही या राजवटींशी जोडलेला आहे, पण मंद्रुप गावासाठी स्वतंत्रपणे ऐतिहासिक नोंदी कमी आहेत. 

लोकसंख्या व प्रशासन

२०११च्या मोजणीनुसार मंद्रुप गावात सुमारे १३,५३५ लोक (६,९९२ पुरुष, ६,५४३ स्त्री) रहात असल्याचे नोंदी आहेत; गावाचे PIN कोड 413221 असेल. ते तालुका व जिल्हा पातळीवरील स्थानिक प्रशासनाशी जोडलेले आहे.

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (परिच्छेद)

मंद्रुपसारख्या गावांचे स्थानिक इतिहास अनेकदा जिल्ह्याच्या विस्तृत इतिहासाच्या भागात येतो. सोलापूर जिल्ह्याचा आधुनिक प्रशासकीय इतिहास १८७१ मध्ये तयार होण्यापासून वेगवेगळ्या राजकीय-प्रशासकीय बदलांनी प्रभावित राहिला — त्यामुळे तालुका व गावांचे प्रशासन, जमीन नोंदी व करविभाग बदलत गेले. परंतु मंद्रुपच्या पूर्वीच्या (प्राचीन/मध्ययुगीन) घटनांचा अचूक उल्लेख सार्वजनिक ऑनलाईन स्रोतांमध्ये मर्यादित आहे; त्यासाठी जिल्हा गझेटियर किंवा स्थानिक पुरावे बघावी लागतील.

शैक्षणिक व सामाजिक संस्था (आधुनिक बदल)

मंद्रुपमध्ये स्थानिक महाविद्यालये आणि शाळा आहेत — उदाहरणार्थ Santosh Bhimrao Patil College ही स्थानिक उच्चशिक्षण देणारी संस्था आहे, ज्यामुळे परिसरातील विद्यार्थी मोठ्या संख्येने शिक्षण घेतात. अशी संस्था गावाच्या सामाजिक-आर्थिक विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

इतर महत्वाचे मुद्दे — विकास आणि आंदोलन

गावाजवळ सौर उर्जा प्रकल्प (Solar Park Mandrup) आणि औद्योगिक/विकास मुद्दे राहिलेले दिसतात — तसेच २०२३ मध्ये मंद्रुप येथील शेतकऱ्यांचा बैलगाडी मोर्चा या भूखंड/उद्योग-संबंधित मागण्यांसाठी बातम्यांमध्ये आला होता. हे दाखवते की ग्रामस्थांच्या भूमीहक्क, MIDC-संबंधी निर्णय आणि कृषी समस्याही परिसरात महत्त्वाचे आहेत.

गावाची लोकजीवन — बाजार, मेळावे, मंदिरं इत्यादी

युट्यूब व स्थानिक स्त्रोतांमध्ये मंद्रुपचा गावठातला बाजार, स्थानिक उत्सव, मंदिरं आणि ग्रामपंचायतीचे उपक्रम दिसतात — म्हणजे गावात सामाजिक व धार्मिक जीवन सक्रीय आहे. (स्थानिक व्ह्लॉग्स आणि विडिओज यामुळे हे समजते.) YouTube

पुढील शोध/तपशील हवे असतील तर काय करावे

जर तुम्हाला मंद्रुपचा अधिक खोलातला इतिहास हवा असेल (उदा. धार्मिक स्थळे, कौलंची नोंद, जुन्या जमीन नोंदी, कुटुंब-वंश, ठिकाणिक नावांचा अर्थ इ.), तर हे स्रोत उपयोगी पडतील:

1. सोलापूर जिल्हा गझेटियर / जिल्हा कार्यालय (district gazetteer / जिल्हा इतिहास). Golden Research Thoughts+1
2. ग्रामपंचायत आणि तहसील कार्यालयाची जमीन/कर नोंदी (Record of Rights / 7/12 दस्तऐवज).
3. स्थानिक वयोवृद्धांची मुलाखत — गावकऱ्यांकडून मुॹल्यवान मौखिक इतिहास मिळतो.
4. स्थानिक मंदिर-देवस्थान किंवा विद्यालयांच्या जुना-नोंदी आणि जीवनचरित्रे.

मंद्रुप गावाचा इतिहास आणि पार्श्वभूमी

प्राचीन काळ आणि मध्ययुगीन इतिहास

मंद्रुप हे सध्या सोलापूर जिल्ह्यातील सोलापूर साउथ तालुक्याचा एक प्रमुख गाव आहे. सोलापूर जिल्ह्याचा इतिहास पाहता, या भागात प्राचीन काळापासूनच मानवी वस्ती होती. सोलापूर जिल्हा प्राचीनात अस्मका (Asmaka), कुत्तला (Kuntala), मानदेश इत्यादी ऐतिहासिक प्रदेशांखाली होता. Wikipedia
मध्ययुगात येथील सत्ता स्थानिक राजे व आश्रितांनी सांभाळली — यादव, बादामी खालजी, बह्मनी व त्यांनंतर शिवाजी महाराज व मराठे यांचा प्रभाव इथपर्यंत पाहिला जातो. गावांमध्ये जमीन, पाणी व्यवस्था, कृषी हे प्रधान व्यवसाय होते.

मराठा काळ आणि पुढील बदल

मराठा साम्राज्याच्या काळात, मंद्रुप सारखे गाव स्थानिक उपप्रशासनांच्याखाली होते. “The Gazetteers Department – Solapur” मध्ये लिहिले आहे की मंद्रुप हे पूर्वी एक मार्केट टाउन / बाजार गाव (market town) होते आणि मराठ्यांच्या काळात subdivision चे Headquarters होते.

हे subdivision सोलापूर विभागाच्या अंतर्गत कार्यरत होते. गावाचे प्रमाण, आर्थिक आणि सामाजिक महत्त्व वाढल्यामुळे हे गाव स्थानिक प्रशासनासाठी केंद्र बनले होते. नंतर जुन्या प्रशासकीय पुनर्रचना व जिल्हा-तालुका फेरबदलांमध्ये मंद्रुपचे स्थान बदलले असावे.

ब्रिटिश काळ व स्वातंत्र्योत्तर काळ

ब्रिटिश राज्याच्या काळात सोलापूर जिल्हा विभागात विविध प्रशासनिक विभाग, तहसील-विभाग तयार करण्यात आले. जुन्या Gazetteer मध्ये सोलापूर जिल्ह्याच्या भूगोलविषयक माहितीमध्ये “boundary follows the river upstream till reaching the village Telgaon Mandrup in South Sholapur taluka” असा उल्लेख आहे म्हणजेच मंद्रुप हे नेहमीच भूगोलिक दृष्ट्या विशेष ओळख असलेले गाव राहिले आहे.

स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील प्रशासन, ग्रामपंचायत व्यवस्था अधिक सुदृढ झाली. स्थानिक स्वराज्य संस्थांना अधिक अधिकार मिळाले. ग्रामपंचायत गावाचा विकास, शिक्षण, आरोग्य, रस्ते पाणी इत्यादी बाबींवर काम करते.

भूगोल, स्थान, पर्यावरण

स्थान व भूगोल

• मंद्रुप हे सोलापूर शहरापासून सुमारे २५ कि.मी. अंतरावर आहे, सोलापूर दक्षिण तालुक्याच्या अंतर्गत.
• गावाची भौ-भाग ६,७१५ हेक्टर इतकी आहे.
• पिन कोड: 413221.
• आसपासचे गावं: Borul, Kanbas, Ingalgi, Shirval, Vadakbal, Indiranagar, Honmurgi, Birnal, Aurad, Basav Nagar, Nandani वगैरे.
• जलवाहिन्या: मंद्रुप जवळपास माणगंगा व भीमा नद्या प्रवाह दिसतात, पाण्याची उपलब्धता व पर्जन्याचा अवलंब या नदी-पोलापाण्यांवर अवलंबून आहे.

हवामान व नैसर्गिक वैशिष्ट्य

• सोलापूर जिल्हा एकूणपणे उष्ण आणि कोरडे हवामान असलेला भाग आहे. उन्हाळ्यात तापमान खूप वाढते; पावसाळ्यात मर्यादित पाऊस पडतो.
• पावसाचा वार्षिक सरासरी प्रमाण सोलापूर साऊथ तालुक्यात सुमारे ६००-७०० मिमी असण्याचा अंदाज आहे.
• जमिनीत थोडे-थोडे खडी, मातीच्या स्वरूपाचे मिश्रण असते; पाण्याचा नीट नियोजन ही गरज आहे.
• नैसर्गिक आपत्ती: दुष्काळ, पर्जन्याचा अभाव, कधी-कधी पूर असा इतिहास आहे जिल्ह्यात.

लोकसंख्या व सामाजिक रचना

लोकसंख्या

• २०११ लोकसंख्येनुसार १३,५३५ लोक मंद्रुप गावात राहतात; त्यामध्ये पुरुष ६,९९२, महिला ६,५४३.
• ०-६ वर्षे वयोगटातील मुलांची संख्या सुमारे १,८०० आहे.
• अनुसूचित जाती (SC) चे लोकसंख्येमध्ये सुमारे १,०९६, अनुसूचित जमाती (ST) सुमारे २७२ आहे.

साक्षरता व लैंगिकता

• साक्षरता दर सुमारे ६४.४८% आहे; पुरुष साक्षरता ~ ७१.०७%, महिला साक्षरता ~ ५७.४४%. Village Info
• लिंग गुणोत्तर: सुमारे ९३५ स्त्रिया प्रति १,००० पुरुष.

कुटुंब व घरसंख्या

• घरांची संख्या: सुमारे २,६०६ कुटुंबे.
• प्रति कुटुंब सरासरी लोकसंख्या ~ ५ लोक.

आर्थिक जीवन: शेती, उद्योग, रोजगार

शेती

• शेती हा गावाचा प्रधान व्यवसाय आहे. धान्यपिके, कडधान्य, पालेभाज्या, तेलबिया, फळे यांची शेती केली जाते.
• पर्जन्य व पाणी उपलब्धतेवर शेतीअर्थी अवलंबून असलेली पद्धती आहे. पाण्याचे झरे, नदी-उपयोग आणि काढणीतून पाणी बजावणी महत्त्वाची.

अन्य व्यवसाय व उद्योग

• गावठी उद्योग: लोकोपयोगी कापड, हस्तशिल्प, झाडोपण, दूध व्यवसाय इ.
• काही लोक नोकरीसाठी सोलापूर महानगर किंवा अन्य भागात जातात.
• मार्केट टाउन म्हणून मंद्रुप पूर्वीपासूनच व्यापारी व्यवहारात गुंतलेले आहे — स्थानिक लोकांना बाजारपेठ मिळणं, झाड-भाजीपाला विक्री, दैनंदिन वस्तूंच्या विक्री-खरेदीचा इतिहास आहे. Maharashtra Gazetteers

प्रशासन, शिक्षण, सुविधा

प्रशासन

• गावलीय पातळीवर ग्रामपंचायत आहे. २००९ च्या नुसार मंद्रुप स्वतः ग्रा मपंचायत आहे. Village Info
• तालुका: सोलापूर साउथ तालुका अंतर्गत; जिल्हा प्रशासन आणि तहसील कार्यालयांची माहिती उपलब्ध आहे. Wikipedia+1

शिक्षण व आरोग्य

• शैक्षणिक संस्था: प्राथमिक शाळा, माध्यमिक शाळा; गावाबाहेर कॉलेजेसाठी विद्यार्थी सोलापूर तसेच इतर शहरी क्षेत्रांकडे जातात.
• आरोग्य सुविधा: गावात प्राथमिक आरोग उपचार केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्र आहेत. विशेष तज्ञ आवश्यकता किंवा उच्च उपचारासाठी सोलापूर शहरामध्ये जाणे लागते. OneFiveNine+1

इतर सार्वजनिक सुविधा

• वाहतूक: गावात सार्वजनिक बस सेवा तसेच खाजगी बस सुविधा आहे. रेल्वे स्थानक जवळपास नाही. Village Info+1
• संपर्क मार्ग: रस्ते मार्फत सोलापूरशी जोडलेले आहे. गावाचे स्थान सॅटलाइट गावांच्या तुलनेत चांगले आहे.
• पाणी, वीज, स्वच्छता अशा मूलभूत सुविधांमध्ये सुधारणा होत आहे, परंतु अजूनही काही भागांत आवश्यकता दिसते — पर्जन्य, जलसाठा, पाणीपुरवठा व्यवस्थेतील अडचणी व अंदेशा.

संस्कृती, धार्मिक प्रथा व लोकजीवन

• लोकसंख्येतील बहुतेक लोक मराठी भाषिक आहेत; परंतु तालुका व जिल्ह्याच्या सीमेजवळील भाग असल्याने कन्नड, हिंदी, इतर स्थानिक भाषांची उपस्थिती आहे. Wikipedia+1
• धार्मिक स्थळे: गावात विविध मंदिरे आहेत, स्थानिक देवदेवता, गावदेवता यांच्या उपासना असते. गावकरी उत्सव, वार्षिक मेळावे, देवी-देवता जत्रा, उत्सव हे गावसभेचा भाग आहेत.
• सामाजिक बांधणी: कुटुंब, जाती, गट या आधारांवर समुदाय बनलेले असून लोकसंघर्ष वा सहयोग या दोन्ही स्थिती दिसतात — पाणी वाटप, जमीन अधिकार, कृषी पायाभूत सुविधा अशा विषयांवर गावकऱ्यांचे मतभेद आणि चर्चा होतात.

सध्याच्या बदल-विकासाची दिशा

• ग्रामीण विकास योजना: राज्य व केंद्र सरकारच्या विविध योजनांमधून पावसाळी पाणी बचत, शौचालय, स्वच्छता, पक्की रस्ते, वीज पुरवठा, डिजिटल सुविधा इत्यादि गोष्टी वाढत आहेत.
• महिलांचा सामाजिक सहभाग, शिक्षणात वाढ, आरोग्याविषयी जागरूकता वाढल्याने जीवनमान सुधारत आहे.
• लोकांकडून स्थानिक बाजारपेठ व व्यापारी व्यवहार वाढत आहेत — गावच्या नजीकच्या शहरांसोबत आर्थिक संबंध दृढ होत आहेत.

आव्हाने आणि भविष्याच्या संधी

आव्हाने

1. पाणी समस्या — पर्जन्याच्या अवलंबित्वामुळे दुष्काळ किंवा पाऊस कमी पडण्याचा धोका सतत असतो. पाणी साठा आणि जलव्यवस्थेचे नीट नियमन आवश्यक आहे.
2. शिक्षण व आरोग्य सुविधांचा अभाव — इतर शहरी भागांप्रमाणे उच्च शिक्षण, तज्ञ आरोग्यसेवा गावात नाहीत, त्यासाठी प्रवास करावा लागतो.
3. रस्ते, संपर्क, बाजारपेठेपर्यंत पोहोच — काही भागांमध्ये रस्ते खड्डेत; वाहनांचे साधन कमी; विपणन व विक्रीचा प्रवास खर्चिक.
4. पैशाचे स्रोत आणि रोजगाराचे पर्याय — शेती ही मुख्य आधार; याशिवाय दुसरे उद्योग - स्वरोजगाराचे पर्याय कमी; तरुणांना कामासाठी शहरात जाण्याची प्रवृत्ती वाढली आहे.
5. पर्यावरणीय दबाव — भूमिच्या हार, जंगलवेड, पावसाळ्यानंतर जमिनीचे धुकेपणा, पाणी-नियंत्रणाच्या समस्यांमुळे पर्यावरणात्मक जबाबदारी वाढली आहे.

संधी

1. पाणीसाठा आणि सतत शेती — तलाव, धरणे, पर्जन्य पाणी साठवण आणि ड्रिप / स्प्रिंकलर शेती अवलंबून पर्यायी शेती.
2. सौरऊर्जा — मंद्रुपसारख्या गावांनी सोलार प्लांट्स किंवा सौर ऊर्जेच्या उपक्रमांना हात घातला तर ऊर्जा-आर्थिक स्वावलंबन वाढेल.
3. कृषी मूल्यात वाढ — कापूस, ऊस, शेंगदाणे, भात, हरभरा इत्यादी पिकांसाठी सुधारित बियाणे, सिंचनाची पद्धत, पीक व्यवस्थापन, बाजाराची माहिती याचा विकास.
4. ग्रामीण पर्यटन — गावाच्या ऐतिहासिक ठिकाणे, धर्मस्थाने, निसर्गरम्य परिसर, लोक कलाकार आणि हस्तशिल्प यांच्या प्रदर्शनातून हलके पर्यटन होऊ शकते.
5. डिजिटल सुविधा व नवे उद्योजकता — इंटरनेट, मोबाईल तंत्रज्ञान, ऑनलाईन मार्केटिंग, ई-कॉमर्स माध्यमातून स्थानिक उत्पादनांची विक्री वाढू शकते.

निष्कर्ष

मंद्रुप हे गाव ऐतिहासिकदृष्ट्या एक महत्वाचे बाजार-केंद्र आणि प्रशासकीय ठिकाण राहिले आहे. त्याचे स्थान, जमीन व लोकसंख्या आर्थिक दृष्ट्या चालना देणारे घटक आहेत. परंतु, या विकासासाठी पाण्याचे नियोजन, शिक्षण व आरोग्य तसेच संपर्क व रोजगार हे क्षेत्र विशेष लक्ष देण्यासारखे आहेत.

जर गावातील जुनी नोंदी, गावदेवता, मूळ रहिवासी कुटुंबे, भूमी हक्क यांच्याविषयी स्थानिक पुरावे, मंदिराविषयी प्राथमिक स्रोत (प्राचीन शिलालेख, गझेटियरची जुनी आवृत्ती, गावकऱ्यांची ओरल हिस्टरी) गोळा करता येतील, तर मंद्रुपचा इतिहास आणखी समृद्ध होईल.

 

गझेटीयर्स मधील संदर्भ आणि प्राचीन उल्लेख

सोलापूर जिल्ह्याच्या गझेटियर मध्ये मंद्रुपचा (पुर्वी “Mandubbe” किंवा “Mandurva” नावाने) उल्लेख आढळतो. Maharashtra Gazetteers+1

यात खालील मुद्दे विशेष महत्त्वाचे आहेत:

• मंद्रुप हे भिमा (Bhima) आणि सीना (Sina) नद्यांच्या मध्ये स्थित आहे. Maharashtra Gazetteers+2Maharashtra Gazetteers+2
• हे गाव पूर्वी market town / बाजार गाव (मार्केट टाउन) म्हणून कार्यरत होते, आणि मराठ्यांच्या काळात त्याचे एक subdivision (उपविभाग) किंवा महाल (petty division / mahal) होती. Maharashtra Gazetteers+1
• त्यावेळी गावाला पोस्ट ऑफिस होता, प्राथमिक शाळा व उच्च शाळा होती. गावातील पाणी समस्या येथे उल्लेख केलेली आहे — मुख्यतः विहिरी (wells) पाण्याचा स्रोत, आणि पाणी टंचाईचा अनुभव येणे. Maharashtra Gazetteers
• शैक्षणिक संस्था: “Shri Panthakshari Vidya Mandir” नावाची उच्च विद्यालय होती (उच्च माध्यमिक तहापर्यंत?). Maharashtra Gazetteers
• सार्वजनिक इमारतींपैकी पेरकोलेशन टँक (percolation tank) ताज्या काळी बांधण्यात आल्याचा उल्लेख आहे — म्हणजे पाण्याचा संरक्षण आणि जमीन जलभराव नियंत्रित करण्याचा प्रयत्न. Maharashtra Gazetteers

स्थापत्य, धार्मिक आणि सामाजिक कार्यक्रम

धार्मिक स्थळे आणि उत्सव

• Malsiddha Dev या देवतेसाठी माकर संक्रांत (१४ जानेवारी) रोजी मोठा मेळावा किंवा मेला होता, सुमारे २००० लोक उपस्थित होतात. Maharashtra Gazetteers
• त्याचप्रमाणे Shaikh Saheb या मुस्लिम संताच्या नामाने “उरस” (उरूस) साजरी केली जाते, ज्यामध्ये मुस्लिम समाजाच्या सहभागाने तसेच गावभारी लोक उपस्थित होतात. Maharashtra Gazetteers
• विठ्ठल मंदिर हे गावामध्ये धार्मिक केंद्र आहे — विविध पुजा-अर्चा आणि सामूहिक कार्यक्रमांसाठी. (‘Vitthal Temple in Mandrup’ या संदर्भातील स्थानिक वृत्तपत्रातील बातम्या.) Divya Marathi

सार्वजनिक बांधकामे व रस्ते

• “Mandrup-Bhandarkawathe Road” हा एक महत्वाचा रस्ता आहे, जो पश्चिमेकडे जातो, सुमारे १५.८८ किमी लांबीचा. हे रस्ता काही भाग पाण्यापूरित (water-bound macadam), काही भाग मुरूम (earth/stone) पथरीचा आहे. Maharashtra Gazetteers
• रस्ते पुरेसे नसल्याने पावसाळ्यात वाहतुकीला अडचणी होतात; काही पूल किंवा लोव्हर (submersible) पूल आहेत, जे पावसाळ्यात बुडू शकतात. Maharashtra Gazetteers

आर्थिक व सामाजिक जीवनातील अधिक तपशील

कामगार व व्यवसाय प्रकार

• गावातील व्यक्तींपैकी अनेक लोक शेतीमध्ये काम करतात — काही जमीन मालक म्हणून (cultivators), काही शेती कामगार म्हणून. www.censusindia.co.in
• घरगुती उद्योग (household industries) आणि इतर छोटे व्यवसाय देखील आहेत, पण त्यांचा आकार तुलनेने लहान आहे. www.censusindia.co.in

वर्ग, जाती आणि सामाजिक स्थिती

• अनुसूचित जात (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) लोकसंख्येत आहेत — SC ~ 8.1%, ST ~ 2% تقريبًا. www.censusindia.co.in
• लिंग अनुपात (sex ratio) व बाल लिंग अनुपात तुलनेने चांगले आहेत; मुलांच्या वर्गात स्त्रिया व पुरुषांमध्ये संतुलन दिसतो. Census 2011 India+1

 

वाढ व आधुनिक स्थिती

• शिक्षणातील वाढ: गावात Santosh Bhimrao Patil Arts, Commerce & Science College या उच्च शिक्षण संस्था आहे, जी शहराच्या बाहेरून विद्यार्थ्यांना पर्याय देते. हे शिक्षणाचा दर्जा वाढविण्यात मदत करीत आहे. sbpcollegemandrup.com
• पंचायती राज व सरकारी योजना: “One Village One Ganapati” सारखे धार्मिक-सामाजिक कार्यक्रम राबविले जात आहेत; तसेच उज्ज्वला योजना, सार्वजनिक स्वच्छता इत्यादी योजनांचे गावातले कार्य सुरू आहे. My Digital Grampanchayat+1

प्राचीन काळातील संदर्भ व तपशील

गझेटियर आणि A Study of Temples of Medieval Maharashtra या अभ्यासग्रंथात मंड्रुप बद्दल पुढील जुने संदर्भ आढळतात:

• “Mandrup / Mandubbe / Mandurva” नावाने येणारे उल्लेख — हे नाव बदल किंवा उच्चार बदल अपेक्षित आहेत, विशेषतः शिलालेख, कृति-इनॉक्स यामध्ये. Scribd
• हे गाव “Kumbarigave Kampana” या प्रशासनिक विभागाखाली येत असे, जो बादच्या चालुक्य व इतर राजवटींच्या काळात अस्तित्वात होता. Scribd
• अन्य मंदिरे — ११-१२व्या शतकातील काही मूळ मंदिरे व शिलालेख जवळपासच्या भागात आढळले आहेत, त्यामुळे मंद्रुप परिसराची संस्कृती त्या काळात धार्मिक स्थापत्याच्या दृष्टिकोनातून समृद्ध असल्याचे दिसते. Scribd

1) ऑनलाईन सापडलेले महत्त्वाचे शोध — थोडक्यात (सबब स्रोतांसह)

1. शिलालेखांचा संदर्भ (शास्त्रीय लेख) — मंद्रुप येथील शिलालेखांबद्दल शोधनिबंध व संदर्भ (उदा. Kumbhar A. N. यांनी केलेले लेख) उपलब्ध आहेत; हे लेख मध्ययुगीन राज्यव्यवस्था (चालुक्य-यादवआदि) संदर्भात मंद्रुपचे नोंदी देतात — म्हणजेच मंद्रुपजवळ प्राचीन/मध्ययुगीन शिलालेख अस्तित्वात आहेत. Academia
2. गझेटियर संदर्भ — महा. गझेटियरमध्ये मंद्रुपला बाजार-गाव व ऐतिहासिक उपविभाग म्हणून उल्लेख आहे; तसेच भूगोल आणि काही धार्मिक/सांस्कृतिक नोंदी येथे आहेत. हे स्थानिक ऐतिहासिक संदर्भ शोधण्याचा महत्त्वाचा प्राथमिक स्रोत आहे. Maharashtra Gazetteers
3. स्थानीय मंदिरे व समकालीन स्रोत — मल्लशिद्ध (Mallshiddha / Mallshiddha) मंदिराचे स्थानिक नोंदी आणि फोटो-स्रोत ऑनलाईन उपलब्ध आहेत — हे गावातील सांस्कृतिक केंद्र म्हणून महत्त्वाचे आहे. Temples of India+1
4. शैक्षणिक संस्था (स्थानिक इतिहासासाठी केद्र) — Santosh Bhimrao Patil College, Mandrup या कॉलेजचे स्थापनेचे ऐतिहासिक संदर्भ व स्थानिक संरक्षण कार्याबद्दल माहिती आहे — हे स्थानिक पुरावे मिळवण्यासाठी चांगले भेटीचे ठिकाण आहे. sbpcollegemandrup.com+1
5. आधुनिक पुरातत्त्व-संदर्भ — ASI आणि इतर पुरातत्त्व संवर्धन संस्थांचे अलीकडील शोध व शिलालेखांची बातमी दर्शवते की जमिनीखालील शिलालेख-संदर्भ कधीही सार्वजनिक होऊ शकतात; त्यामुळे स्थानिक तपासणी उपयुक्त ठरेल. The Times of India

(वरील पाचच महत्त्वाचे स्त्रोत — गझेटियर, शास्त्रीय लेख, मंदिर/स्थानीय नोंदी, कॉलेज व ASI-बातम्या — या आधारे पुढचा आराखडा तयार केला आहे.)

2) काय सापडले — सविस्तर अंश (स्रोतानुसार स्पष्टीकरण)

• शिलालेख (Inscriptions): शिलालेखांविषयी शोधनिबंधात मंद्रुपचे नोंदी आढळतात (Kumbhar यांच्या नोंदी). परंतु ऑनलाईन पूर्ण प्रत किंवा अक्षरे सहज उपलब्ध नाहीत — म्हणजे शिलालेखांचे संपूर्ण शब्दलेखन (transcription) आणि अनुवाद ऑनलाईन दिलेलं नाही. त्यामुळे प्रत्यक्ष प्रत किंवा शिलालेखाचे फोटो गरजेचे आहेत. Academia
• ऐतिहासिक ओळख: गझेटीयर्स बऱ्याच प्राथमिक इतिहास-संदर्भांसाठी खुणावतं — मंद्रुप हे वैचारिक, प्रशासनिक व बाजार-केंद्र म्हणून ओळखले गेले. हा गझेटियरचा मजकूर प्राथमिक पुरावा मानता येईल. Maharashtra Gazetteers
• धार्मिक-सांस्कृतिक केंद्रे: मल्लशिद्ध / विठ्ठल मंदिर आणि स्थानिक उरूस/मेळे-समारंभ आधुनिक सामाजिक-धार्मिक जीवनाच्या पुराव्यादाखल आहेत. Temples of India+1
• स्थानिक संकलनासाठी स्त्रोत: कॉलेज, गाव पंचायत, जिल्हा गझेटियर, जिल्हा-संग्रहालय आणि ASI-परिपत्रके हे प्रत्यक्ष कागदपत्रं व प्रत मिळवण्याचे सर्वोत्तम स्रोत आहेत. sbpcollegemandrup.com+1

 

3) मी काय करू शकतो — निश्चित, टप्प्याटप्प्याने (तुमची परवानगी नको; मी आताच पुढे काम सुरू करतो — तुम्ही “हो” म्हटलंत म्हणून मी सर्व्हे प्लॅन बनवला आहे)

टप्पा A — ऑनलाईन/पुस्तक संदर्भांचे संकलन (मी करून देईन — पूर्ण पॅकेज)

• गझेटियरमधील मंद्रुपावरील सर्व संदर्भांची PDF-काप करून त्यातील शिलालेख/ठिकाणींची नावे आधी शोधून काढेन. Maharashtra Gazetteers
• Kumbhar A.N. इत्यादींचा संदर्भ असलेल्या शोधनिबंधांची यादी, प्रकाशन वर्ष आणि प्राप्तीसठन (जर्नल/Samshodhak) तयार करेन — जिथे शक्य असेल तेथे PDF/Scan मिळवण्याचा प्रयत्न करेन. Academia
• स्थानिक मंदिर, कॉलेज आणि ग्रामपंचायत यांच्या संकेतस्थळांवरील (आणि ऑनलाईन) प्रतिमा/नोट्स संकलित करेन. Temples of India+1

Deliverable (तुम्हाला मिळेल): संदर्भपत्रिका (Bibliography) + downloadable PDF-लिंक्सचा कवच (जिथे उपलब्ध).

टप्पा B — शिलालेखांचे प्रत्यक्ष अन्वेषण व अनुवाद (तुम्ही फोटो/स्कॅन द्या किंवा मी RTI/अधिकृत विनंती करेन)

• जर तुम्ही गावातील शिलालेखांचे फोटो किंवा शिलालेखांची प्रत दिलीत — मी तत्काळ त्यांचे अक्षरशः transcription आणि हिंदी/मराठी/इंग्रजी अनुवाद करेन, तसेच शिलालेखाच्या कालखंड व ऐतिहासिक संदर्भाचे स्पष्टीकरण देईन.
• जर प्रत उपलब्ध नसेल, तर मी खालील अधिकृत मागण्या/ऑफिशियल पत्रे तयार करेन:
1. जिल्हा संग्रहालय / तहसील कार्यालयाकडे ग्रंथालय/मध्ययुगीन नोंदी-प्रत मागण्यासाठी नमुना ईमेल/पत्र (मी तयार करेन).
2. ASI / महाराष्ट्र राज्य पुरातत्त्व विभागाकडे क्षेत्रीय पुरातत्त्व नोंदी आणि शिलालेख प्रत विचारण्याचे औपचारिक पत्र (मी तयार करेन). The Times of India+1

Deliverable: जर फोटो दिलेत -> पूर्ण अनुवाद + ऐतिहासिक टिप्पणी. नाहीतर -> तयार केलेली आरटीआय/अधिकृत पत्रे (तुम्ही कॉपी-पेस्ट करू शकता).

 

टप्पा C — वाडे / किल्ले व कुलाधिपती शोध योजना

• ऑनलाईन नोंदीतील जवळील किल्ल्यांच्या नावांची सूची (उदा. Bhuikot, Dhotri, Mangalwedha आसपासची किल्ले — प्राथमिक यादी) तयार करेन आणि त्या किल्ल्यांविषयी गझेटियर/जर्नल-संदर्भ तपासेन. Justdial+1
• स्थानिक “वाडे” (वाडे/सुवर्णवाडे) किंवा महाराष्ट्रीयन कुलपरिवारांचे (Wadekar / Patil प्रकार) नावे स्थानिक पंचायत नोंदी आणि जुने प्रशासनिक नोंदीतून शोधून काढेन. येथे शासकीय 7/12 नोंदी आणि तहसीलच्या पुराव्यांचा उपयोग करता येईल.
• प्रत्येक कुलाचे (कुलाधिपती) तात्त्विक इतिहास: कुलाची उत्पत्ती, वंशावळी, जमिनीचे पुरावे, जुने वाडे आणि त्याची स्थिती — याची प्राथमिक रिपोर्ट तयार करेन.

Deliverable: किल्ले/वाडे यांची सूची + त्यांचे इतिहास/स्थितीच्या नोंदींचा संक्षेप.

 

4) किंचित तांत्रिक — मी कसे अनुवाद करतो (शुद्धपणे) आणि तुम्हाला काय द्यायचे आहे

• शिलालेखांचे फोटो (उच्च दर्जाचे — कमीत कमी 300 DPI किंवा ठीकठाक मोबाईल फोटो) किंवा स्कॅन देऊ करा. मी त्यांची अक्षरशः प्रत (transliteration), शब्दार्थ आणि ऐतिहासिक संदर्भ देईन.
• भाषांतरात शक्यतो मूळ लिपी/स्त्रोताचे प्रत्यक्ष प्रतं वापरून मी मराठी-इंग्रजी दोन्ही देईन.
• जर शिलालेख फार जुने आणि मरुप्रकाशित/घाटलेले असतील, तर मी छायाचित्र सुधारणा (contrast/lighting) करून अक्षरे वाचण्याचा प्रयत्न करेन आणि संभाव्य शब्द-पुनर्निर्मिती (reconstruction) सूचित करेन.

लक्षात घ्या: मी शिलालेखांचे आशय केवळ उपलब्ध प्रत/फोटोवरूनच अनुवाद करेन — मी कधीही काल्पनिक/अनामिक मजकूर देणार नाही. (जर काही भाग अस्पष्ट असेल तर मी त्याची नोंद करेन आणि शक्य तो शास्त्रीय अंदाज देईन.)

 

5) त्वरित उपलब्ध साधने / मला लगेच काय पाठवा (तुमची गरजेनुसार)

• गावातले शिलालेख/देवस्थानाच्या भिंतींचे फोटो किंवा एखाद्या वाड्याचे फोटो.
• जर तुमच्याकडे गावातील वयोवृद्धांची नावे/फोन नंबर/ऐतिहासिक कुटुंबांची माहिती असेल तर ती द्या — मी त्यांच्यासाठी एक प्रश्नावली (oral history questionnaire) तयार करेन.
• नाही काही नसेल — मी आधी सांगितलेल्या ऑनलाईन स्त्रोतांपासून लगेच Bibliography आणि RTI/आधिकारिक पत्रे तयार करून देतो.

6) त्वरीत देण्यास तयार गोष्टी (मी आता देऊ शकतो — खाली नमूद केल्या प्रमाणे)

1. संदर्भ पत्रिका (Bibliography) — गझेटियर, Kumbhar A.N. शोधनिबंध, स्थानिक मंदिर नोंदी, कॉलेज संदर्भ आणि ASI-बातम्यांची लिंकांसह (PDF/लिंक). The Times of India+4Maharashtra Gazetteers+4Academia+4
2. RTI / अधिकृत विनंतीचे मसुदे — जिल्हा संग्रहालय, तहसील, ASI आणि महाविद्यालयासाठी. (कॉपी-पेस्ट करायला योग्य.)
3. इंटरव्ह्यू प्रश्नावली (oral history) — गावकऱ्यांना विचारण्यासाठी २० प्रश्नांची यादी (वयस्कर व्यक्तींना, कुलघरांना, वाडे-मालकांना).
4. वाडे/किल्ले प्राथमिकता यादी — सर्वे करावयाची ठिकाणे व त्यांची प्राथमिक माहिती (जागेची GPS-साथी विचार करून) — ऑनलाईन नोंदींपासून.

7) छोट्या वेळेत काय पाठवणार आहे (आता लगेच)

• Bibliography + RTI-मसुदे + oral history प्रश्नावली + किल्ल्यांची प्राथमिक यादी — मी पुढच्या संदेशात लगेच देतो (मी आधीच काही स्रोत ऑनलाइन शोधून ठेवल्यात). Maharashtra Gazetteers+2Academia+2

मंद्रुप — शिलालेख, पुरातत्त्व, वाडे/किल्ले शोध

हा दस्तऐवज पुढील गोष्टी समाविष्ट करतो:

1. संदर्भ (Bibliography) — ऑनलाईन व मुद्रित स्रोतांची यादी
2. RTI / अधिकृत विनंतीची माकेटे (मराठीत)
3. ओरल‑हिस्टरी (oral history) साठी २० प्रश्नांची सूची
4. वाडे/किल्ले — प्राथमिक शोध यादी आणि सर्वे‑चेकलिस्ट
5. छायाचित्रे/शिलालेखासाठी फोटोग्राफिक तांत्रिक विनिर्देश
6. पुढे काय करावे — टप्प्याटप्प्याचा आराखडा

1) संदर्भ (Bibliography) — प्राथमिक सूची

1. Solapur Gazetteer (District Gazetteers of Maharashtra) — Places: Mandrup / Mandubbe / Mandurva (Gazetteer of Solapur). (सरकारी गझेटियर विभागातील लेख/संदर्भ).
2. Census of India 2011 – Mandrup village data — गांवाचे लोकसंख्या, सामाजिक आकडेवारी. (censusindia.co.in / census2011.co.in)
3. VillageInfo / OneFiveNine – Mandrup — भूगोल, पिनकोड व स्थानिक माहिती.
4. Santosh Bhimrao Patil College, Mandrup — संस्थात्मक इतिहास आणि संपर्क माहिती (sbpcollegemandrup.com)
5. स्थानिक वृत्तपत्रे व ऑनलाईन बातम्या (Divya Marathi / Dainik Bhaskar इत्यादी) — मंदिर‑उत्सव, सामुदायिक घटना बाबत लेख.
6. शोधप्रबंध / लेख — Kumbhar A.N. किंवा इतर पुरातत्त्व / इतिहासाच्या लेखांमधील संदर्भ जिथे Mandrup व आसपासच्या शिलालेखांचा उल्लेख आहे.
7. Archaeological Survey of India (ASI) / Maharashtra State Archaeology Department – Notifications and Reports — प्रादेशिक पुरातत्त्व संदर्भासाठी.
8. A Study of Temples of Medieval Maharashtra (relevant chapters) — प्राचीन मंदिर व शिलालेख संदर्भ.
9. NDMA / State Disaster Management Reports (Solapur district) — पर्यावरणीय संदर्भ व पाणीसाठा संदर्भ.

नोट: काही संदर्भांमध्ये प्रत्यक्ष PDF/Scan ऑनलाईन असतील; काही संदर्भ फक्त जिल्हा‑संग्रहालय किंवा पुस्तकालयातच उपलब्ध असू शकतात. मी या संदर्भांची लिंकसहित PDF शोधून देऊ शकतो.

2) RTI / अधिकृत विनंती — नमुना पत्रे (मराठी)

A. जिल्हा संग्रहालय / जिल्हा पुरातत्त्व कार्यालयाकडे विनंती

प्रति,

संरक्षण अधिकारी,

सोलापूर जिल्हा संग्रहालय / जिल्हा पुरातत्त्व विभाग,

सोलापूर.

 

विषय: मंद्रुप (ता. South Solapur) येथील शिलालेख/पुरातत्त्व नोंदींची प्रत मागणेविषयी.

 

महोदय/महोदया,

 

मी खालील बाबतीत माहिती व प्रत प्राप्त करण्यासाठी विनंती करीत आहे:

 

1) मंद्रुप (PIN 413221) येथील कोणतीही प्राचीन/मध्ययुगीन शिलालेख (inscriptions), त्यांची प्रत (scans/photos), त्यांचे transcription आणि अनुवाद.

2) मंद्रुप परिसरात आढळलेल्या कोणत्याही पुरातत्त्व‑संपत्तीची नोंद (जसे की जुनी मंदिरे, वाडे, किल्ले, शिलालेख इत्यादी) आणि त्या नोंदींची प्रत.

3) संबंधित नोंदींची संदर्भपुस्तके/रिपोर्ट्स (जर उपलब्ध असतील तर PDF/Scan).

 

कृपया वर नमूद केलेल्या नोंदींची प्रत किंवा त्या प्राप्त करण्याचे मार्ग मला कळवावेत. ही माहिती शैक्षणिक/संशोधन हेतूने वापरण्यात येणार आहे.

 

आपला नम्र सेवक,

 

नाव: ______________________

पत्ता: ____________________

फोन: _____________________

ई‑मेल: ____________________

दिनांक: ___________

 

B. ASI / राज्य पुरातत्त्व विभागाकडे विनंती

To,

The Director,

Archaeological Survey of India / Maharashtra Circle,

[Address]

 

Subject: Request for information and copies of inscriptions and archaeological records for Mandrup village, Solapur South taluka (Pin 413221)

 

Dear Sir/Madam,

 

I request access to any records, reports, photographs, or transcriptions related to archaeological findings, temple inscriptions, or historical monuments in Mandrup village and its immediate vicinity. Specifically:

 

1. Copies (scans/photos) of inscriptions found in Mandrup.

2. Any ASI survey reports or site registers mentioning Mandrup or nearby sites.

3. Recommendations for further site visits or contacts in local administration.

 

This information is sought for academic research and documentation.

 

Sincerely,

[Name]

[Contact]

[Date]

टीप: तुम्ही हे पत्र थेट ई‑मेल/प्रिंट करून अधिकृत पत्त्यावर पाठवू शकता; मराठी/इंग्रजी दोन्ही आवृत्त्या ठेवा.

 

3) Oral history — प्रश्नावली (वयोवृद्ध/ग्रामप्रमुख/कुलघरांसाठी)

हे प्रश्न स्थानिक वयोवृद्धांना, शिक्षकांना, मंदिरमालकांना किंवा कुलघरांमधील वृद्ध सदस्यांना विचारावेत. मुलाखत सहज संभाषणात्मक ठेवा; वेळेप्रमाणे प्रश्न कमी/जास्त करता येतील.

1. तुमचं पूर्ण नाव, जन्मवर्ष व मूळ कुल (परिवार) सांगा.
2. तुम्ही किती वर्षांपासून मंद्रुपमध्ये राहता? तुमचे मूळ कुठून आहे?
3. गावाच्या जुन्या नावांविषयी कुठली माहिती आहे का (Mandrup/ Mandurva / इतर)?
4. गावात कोणती जुनी मंदिरे / वाडे / किल्ले आहेत? त्यांची जागा आणि मालक कोण आहे?
5. तुम्हाला गावातील कोणत्या ठिकाणी शिलालेख/खुणा/जुनी लष्करी/राजकीय चिन्हे दिसली आहेत का?
6. गावातील कोणती वंश‑कथा (family legend) किंवा कुलकथा तुम्हाला माहित आहे ज्यातून जुना इतिहास समजतो?
7. गावातील कोणत्या वर्षी मोठे बदल झाले (उदा. पाणीप्रकल्प, रस्ता, रेल्वे, रिपोर्ट केलेल्या बळी/दुष्काळाची माहिती)?
8. गावात परंपरागत कोणते व्यवसाय किंवा कारागिरी होती (उदा. कुंभार, लोहार, शेतकरी वंश इ.)?
9. कोणत्या वार्षिक मेळ्यांचा/उत्सवांचा इतिहास आहे — त्यांचा मूळ उद्देश काय होता?
10. मल्लशिद्ध / विठ्ठल / इतर देवस्थानांविषयी कुठली जुनी जाणीव आहे? कोणत्या वयोवृद्धांनी ती स्थापना केली?
11. गावातील वाड्यांच्या मालकांचे नाव/कुटुंब आग्रही असल्यास ते सांगा; त्या वाड्यांचे वर्तमान काय आहे?
12. गावात जर एखादी जुनी शाळा/पुस्तकालय/हॉस्पिटल असेल तर त्याचा इतिहास सांगा.
13. कोणतीही जुनी नोंद/दस्तऐवज तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबाकडे जपून ठेवता का?
14. गावात बाहेरच्या राजवटींचे (यादव, बादशाह, मराठा इ.) कोणते वारं सांगणार्‍या ठळक घटना आहेत का?
15. जर तुम्हाला एखादी जुनी इमारत दाखवायची असेल तर ती कुठे आहे आणि ती का महत्त्वाची आहे?
16. गावातील लोक कधी आणि का स्थलांतर करीत किंवा इतर गावांकडे गेले याची काही माहिती आहे का?
17. जमिनीचे संदर्भ – जुनी मालमत्तेची नावे, 7/12 नोंदी किंवा जमिनीविषयी काय स्मरण आहे?
18. वयोवृद्ध लोकांचे कोणते विशेष कथासंग्रह/गीत/काव्य आहेत काय जे गावाच्या इतिहासाशी जोडलेले आहेत?
19. आधीचा रस्ता/मार्ग किंवा नद्यांच्या मार्गांबद्दल काही जुनी माहिती आहे का (पुरातन व्यापारमार्ग)?
20. तुम्हाला असा कोणता पुरावा/वस्तु आहे जी साठवून ठेवावी आणि संग्रहालयात देण्यास तयार आहात का?

4) वाडे/किल्ले — प्राथमिक शोध यादी (सर्वे करण्यासाठी प्राथमिक लक्ष्ये)

खालील यादी ही प्राथमिक आहे — स्थानिक माहिती आणि गझेटियर/जर्नल संदर्भानुसार तपासणी करून यादी वाढवता येईल.

1. गावातील कोणतेही ‘‘वाडे’’ (wadde / wada) — पारंपरिक कुलांचे मोठी कोठडी किंवा वाडे घरं जे जुने दिसतात.
2. जवळपासचे लहान किल्ले किंवा दुर्ग — स्थानिक नकाशे/गझेटियरमध्ये आढळणारी नावे.
3. मंदिराच्या सभोवतालच्या प्राचीन पाट्या/शिलालेख.
4. जुन्या पाटपट्ट्या (old boundary stones) किंवा पाणी व्यवस्थेच्या प्राचीन अवशेष (percolation tanks, stepwells).

सर्वे‑चेकलिस्ट (field survey checklist)

• GPS coordinate (Google Maps PIN) प्रत्येक स्थळासाठी
• स्थळाचे फोटो (फ्रंट/बाजू/उपयुक्त शिलालेखाच्या नजीक) — कमीत कमी 4 कोनांचं कव्हरेज
• शिलालेख असल्यास त्याची उच्च-रिझोल्यूशन फोटो/नजरा
• स्थानिक मालकाचे नाव/संपर्क
• स्थळाच्या जवळचे संदर्भ (रस्ता, नक्षेवर चिन्ह)
• संरक्षित/धोकादायक स्थिती — भिंत कोसळलेली आहे का, पाण्यामुळे नाश झाला आहे का
• स्थानिक कल्पक किंमती / किंचित अंदाज — कधी बांधले असल्याचे अनुमान

5) छायाचित्रासाठी तांत्रिक विनिर्देश

• फोटो: उच्च‑रिझोल्यूशन (किमान 12MP) — मोबाईलने घेतलेले असले तरी चांगल्या प्रकाशात घ्या.
• DPI: किमान 300 DPI (स्कॅन/प्रिंट गुणवत्ता आवश्यक असल्यास).
• कोन: शिलालेखासमोरील फोटो सरळ, परिपूर्ण कोनात घ्या (स्केन्/फोटोमध्ये अक्षरे तिरपत दिसू नयेत).
• लँडस्केप/आकार: फोटोमध्ये संदर्भासाठी कोई वस्तू (रूंद केलेले) ठेवा — उदा. मेझरिंग टेप किंवा स्केल बार.
• प्रकाश: उजेडाचा समतोल ठेवा; छाया अक्षरांवर पडू नयेत. सकाळ/संध्याकाळी मऊ प्रकाश उत्तम.
• अतिरिक्त: जास्त काळजीने लिहिण्याची नोंद घ्या जर शिलालेख धुसर असेल तर एकाधिक वाढीजवळचे फोटो (closeups) घ्या.

 

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

मंदुप हे गाव कोणत्या जिल्ह्यात व तालुक्यात आहे?

महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील सोलापूर दक्षिण तालुक्यात मंदुप हे गाव आहे.

मंदुप सोलापूर पासून किती अंतरावर आहे?

मंदुप गावापासून जिल्ह्याचे ठिकाण सोलापूर सुमारे 25 कि.मी. अंतरावर आहे.

मंदुप सोलापूर दक्षिण पासून किती अंतरावर आहे?

मंदुप गावापासून तालुक्याचे ठिकाण सोलापूर दक्षिण सुमारे 25 कि.मी. अंतरावर आहे.

मंदुपचे क्षेत्रफळ किती आहे?

मंदुप गावाचे क्षेत्रफळ सुमारे 6715.00 हेक्टर आहे.

मंदुपची लोकसंख्या किती आहे?

२०११ च्या जनगणनेनुसार मंदुप गावाची एकूण लोकसंख्या 13535 आहे.

मंदुपत किती कुटूंब राहतात?

२०११ च्या जनगणनेनुसार सुमारे 2606 कुटूंब मंदुप गावात राहतात.

मंदुपत किती पुरुष व महिला राहतात?

२०११ च्या जनगणनेनुसार गावात पुरुषांची संख्या 6992 असून महिलांची संख्या 6543 आहे.

मंदुपत पोस्ट ऑफिस आहे का?

मंदुप गावात पोस्ट ऑफिस आहे.

मंदुपचा पिन कोड किती आहे?

मंदुप गावचा पिन कोड 413221 हा आहे.

मंदुपत एसटी आहे का?

दळणवळणासाठी एसटी बसची सुविधा मंदुप गावात आहे.

मंदुप मध्ये रेल्वे स्टेशन आहे का?

मंदुप गावात रेल्वे स्टेशन नाही.

मंदुप राष्ट्रीय महामार्गा / हायवे (रोड) जवळ आहे का?

मंदुप राष्ट्रीय महामार्गा / हायवे (रोड) जवळ नाही.